หน้าแรกเกี่ยวกับ MedicOxบริการของ MedicOxห้องแสดงสินค้าห้องข่าวห้องความรู้ห้องกิจกรรมเพื่อสังคมที่ตั้งสำนักงาน

นานาสาระกับถัง(ท่อ) บรรจุออกซิเจน

โดย พิร 9-02-50

ในอดีตการใช้ออกซิเจนมักจะเป็นเรื่องไกลตัวจากเรามาก เพราะมักเกี่ยวข้องกับงานเฉพาะทาง เช่น ห้องปฏิบัติการทางเคมี อุตสาหกรรม ช่างเชื่อม โรงพยาบาล ฯลฯ คนทั่วไปอย่างเราๆท่านๆ มักไม่ค่อยได้สัมผัสมันเท่าไหร่ แต่ทุกวันนี้โลกเราเปลี่ยน บางอย่างที่เคยอยู่ไกลตัวไม่ได้ไกลอย่างนั้นอีกแล้ว ออกซิเจนก็เช่นกัน วันนี้ออกซิเจนซึ่งเป็นก๊าซที่เราใช้ดำรงชีวิตมีอยู่ทั่วไปในอากาศที่เราหายใจ ได้รับการยอมรับกันทั่วโลกว่าสามารถช่วยคุณภาพชีวิตของผูป่วยที่มีปัญหาทางสุขภาพให้ดีขึ้นได้ เรากำลังพูดถึงออกซิเจนความบริสุทธิ์สูงมากกว่าที่มีอยู่ในอากาศที่เราใช้หายใจ

ในต่างประเทศนั้นมีความตื่นตัวเรื่องออกซิเจนกันมากกว่าบ้านเรา ดังที่เราจะได้ยินข่าวกันเสมอๆ เช่น ออกซิเจนบาร์ ในอเมริกามีกันมากเหลือเกิน ออกซิเจนกระป๋องในญี่ปุ่น ฯลฯ แต่เราคงไม่ต้องทำกันขนาดนั้นล่ะกระมัง เอาแค่การใช้งานทั่วไปกับผู้ป่วยก่อนจะดีกว่า เดี๋ยวจะนอกเรื่องไปประเด็นอื่นซะก่อนครับ วันนี้ผมอยากพูดถึงภาชนะที่ใช้บรรจุออกซิเจนก่อน เพราะขณะนี้มีหลายท่านเหลือเกินที่เวลาไปที่ร้านออกซิเจนยังไม่รู้เลยว่าเขาใช้ภาชนะแบบไหนบรรจุกัน อย่าบอกว่าเป็นโลหะนะครับ เพราะมันเป็นโลหะอยู่แล้ว ครับ

ภาชนะบรรจุออกซิเจนนั้นทั่วไปเขาจะใช้ถัง ในวงการเขาเรียกท่อคัรบ ภาษาอังกฤษเขาเรียก Cylinder (ไซลินเดอร์ ) ในที่นี้ผมขอเรียกท่อละกัน จะได้ดูเป็นผู้ทรงภูมิหน่อยครับ ท่อบรรจุออกซิเจนจะต้องเป็นท่อไร้ตะเข็บ ทนแรงดันได้สูงสุด 250 Bar หรือ 3,600 ปอนด์ต่อตารางนิ้ว (เป็นแรงดันทดสอบ) อันนี้เป็นท่อมาตรฐานนะครับ ถามผมว่าเขากำหนดมายังไงต้องไปถาม CGA ครับ แล้ววันหลังจะเล่าให้ฟังครับ แรงดันหรือความดันนี้สูงขนาดไหนก็บอกได้แค่ว่าแรงดันขนาดนี้เรามีชวิตอยู่ไม่ได้ครับเพราะเขาไปเปรียบกับบรรยากาศปกติ ที่ 1 บรรยากาศที่ระดับน้ำทะเลก็ไอ้ที่เราอยู่บนผิวโลกนี่แหละครับ ดังนั้นแรงดันขนาดนี้ไม่ต้องไปพูดถึงว่าเราจะรอดหรือไม่ เข้าเรื่องครับ ปัจจุบันท่อบรรจุออกซิเจนแบ่งตามวัสดุ ได้ 3 ประเภท ประเภทแรกเราเรียกว่าท่อเหล็กครับทำจากเหล็กกล้าไม่มีตะเข็บ แบบที่ 2 คือท่ออลูมิเนียมครับ ไม่มีตะเข็บเช่นกัน และแบบสุดท้ายคือท่อคอมโพสิทครับ สำหรับท่อคอมโพสิทนั้นส่วนใหญ่มักจะใช้ในกิจการเฉพาะครับ เช่น การสำรวจ การปีนเขา การลุยเพลิง ถังคอมโพสิท เป็นถังอลูมิเนียมนี่แหละครับแต่ถูกนำมาพันด้วยเส้นใยคาร์บอนไฟเบอร์ทำให้ทนแรงดันได้มากขึ้น ในขนาดเล็กลงกว่าเดิม ดังนั้นโอกาสที่ใครจะได้สัมผัสก็ยากเต็มที

มาว่ากันที่ท่อเหล็กกับอลูมิเนียมนะครับ เพราะเรามีโอกาสได้เจอะเจอกันทั่วไปโดยเฉพาะถังเหล็กนี่เห็นกันให้เกลื่อน
เริ่มกันที่ถังเหล็ก นะครับ ถังเหล็กที่ใช้บรรจุออกซิเจนจะมีสเปคมาตรฐานอยู่นะครับ ซึ่งกำหนดโดย สมาคมก็าซแรงดันสูงสากล (CGA : The Compressed Gas Association) ต้องขอเติมว่าสากลไปด้วยครับเพราะมันเป็นองค์กรสากล ซึ่งสเปคนี้เป็นมาตรฐานเดียวกับท่ออลูมิเนียม นั่นคือแรงดันทดสอบ 250 บาร์ และแรงดันใช้งานจริง 150 บาร์ ท่อสีดำ ใช้บรรจุออกซิเจนทางอุตสาหกรรม ท่อสีเขียวบ่าสีขาวใช้ในทางการแพทย์ มาตรฐานวาล์ว CGA กำหนดว่าท่อสำหรับบรรจุออกซิเจนต้องเป็นมาตรฐาน CGA540 เพื่อให้เกิดความมั่นใจได้ว่า ท่อนั้นจะไม่ถูกนำไปบรรจุกับก๊าซอื่นที่มีคุณสมบัติพื้นฐานใกล้ กัน เช่น ไม่มีสี ไม่มีกลิ่น CGA 540 เป็มมาตรฐานวาล์ว แบบมือบิดหรือพวงมาลัย มาตรฐานนี้จะนำไปควบคุมเกลียวของท่อ และข้อต่อของท่อให้แตกต่างกันจะได้ไม่สับสน เพราะลำพังเพียงสีท่อไม่สามารถระบุความแตกต่างได้ดีพอ หลายท่านอาจจะสงสัยว่า เมื่อทกุอย่างมันเหมือนกันระหว่างท่อเหล็ก กะ อลูมิเนียม แล้วจะมาพูดทำไม  คำตอบก็คือเพราะวัสดุที่แตกต่าง ขนาดบรรจุที่แตกต่างน่ะสิครับ การใช้งานถังออกซิเจนจึงต้องดูตามความเหมาะสมในการใช้งาน

ในบ้านเรานั้นท่อเหล็กมักเป็นทางเลือกในระดับแรกๆ เนื่องจากราคาถูกกว่ามาก แม้ว่าจะหนักมากไปหน่อยลำบากในการขนส่งแต่เมื่อพูดถึงความคุ้มค่าในการลงทุนแล้วต่ำมากทีเดียวดังนั้นท่อเหล็กจึงได้รับความนิยมในการนำมาแบ่งบรรจุออกซิเจนก่อนนำมาใช้งานทั่วไป ขนาดที่มีในบ้านเราโดยมาจะไม่มีมาตรฐานของขนาดรองรับ เนื่องจากว่าประเทศไทยไม่มีเทคโนโลยีที่ดีพอในการผลิตและวัสดุยังหาได้ยากอีกด้วย ดังนั้นจึงมีการนำเข้าจากต่างประเทศ ซึ่งการนำเข้าจากหลายแห่งทำให้ท่อมีขนาดไม่เป็นมาตรฐานเช่น ท่อ 10 คิว ท่อ 7 คิว และท่อ 6 คิว เป็นขนาดที่บรรจุมาจากแหล่งผลิต หรือโรงงานก่อนถูกนำมาใช้ในกิจกรรมต่างๆ ส่วนท่ออลูมิเนียมขนาดใหญ่นั้นในบ้านเรายังไม่มีใครใช้กันเป็นล่ำเป็นสัน เนื่องจากว่าราคาของมันสูงกว่า ท่อเหล็กเกือบ 3 เท่า แต่น้ำหนักมันก็เบากว่าเกือบ 3 เท่าเช่นกัน

มาดูท่อขนาดเล็กที่ใช้แบ่งบรรจุใช้ในตามบ้าน หรือการเคลื่อนย้ายที่สะดวกขึ้นบ้าง ท่อขนาดเหล็กขนาดเล็ก มีขนาดตั้งแต่ 0.5 คิว - 4 คิว แต่ที่เห็นบ่อยที่สุดคือ 0.5 คิวและ 1.5 คิว ท่อขนาดนี้นิยมนำมาบรรจุออกซิเจนใช้ตามบ้านเช็นให้ผู้ป่วย หรือเดินทาง ท่อเหล่านี้โดยมาก (ร้อยละ 90% ความเห็นผู้เขียน) เป็นการนำเข้าท่อมือ 2 จากต่างประเทศ นำมาทำความสะอาดเปลี่ยนวาล์วเป็น CGA 540 ทดสอบ ทาสีแล้วนำมาบรรจุออกซิเจน และเป็นถังคาร์บอนไดออกไซด์ ปัญหาก็คือโดยปกติท่อคาร์บอนไดออกไซด์มีมาตรฐานแรงดันที่ต่ำกว่าท่อออกซิเจนครับ คือมีแรงดันใช้งานที่ 1800 ปอนด์ต่อตารางนิ้วเท่านั้นครับ เหตุที่เป็นอย่างนี้ คุณสมบัติของคาร์บอนไดออกไซด์จะเปลี่ยนเป็นของเหลวเมื่อมีแรงดันสูงขึ้นเมื่อมันเปลี่ยนสภาพเป็นของเหลวแรงดันของภาชนะจึงไม่จำเป็นต้องสูงมากจนเกินไปนั่นเอง แต่ออกซิเจนไม่ใช่ เช่นนั้นครับ มันจะยังคงสถานะเดิม ดังนั้นหากเป็นท่อเหล็กบรรจุออกซิเจนกรณีที่บรรจุก๊าซอื่นมาก่อน ควรเป็นท่อ ไนโตรเจน แล้วจะรู้ได้อย่างไร ท่อทุกใบจะบอกถึงก๊าซที่ใช้บรรจุครับ เช่น O2 CO2 N2 ดูได้ที่บริเวณบ่าของท่อนั่นเองครับ

มาดูอลูมิเนียมบ้าง ท่อประเภทนี้จัดว่าเป็นท่อสะอาดเนื่องจากวัสดุจะไม่ทำปฏิกิริยากับออกซิเจนเมื่อนำมาบรรจุออกซิเจน ซึ่งจะเป็นสนิมครับ จึงเป็นท่อที่เหมาะใช้กับอุตสาหกรรมการแพทย์มากที่สุด น้ำหนักเบามาก แต่ราคาสูงมากทีเดียว ครับ ท่ออลูมิเนียมจะมีขนาดบรรจุสูงสุดที่ 4 คิว และต่ำสุดที่ 0.15 คิว มาตรฐานขนาดบรรจุทางฝั่งเมริกาและยุโรป จะไม่เเหมือนกัน ท่ออลูมิเนียมจะจัดการให้บรรจุก๊าซชนิดนั้นเฉพาะ มีสัญลักษณ์ระบุชัดเจน ข้อเสียที่สำคัญคือ ผิวด้านนอกท่อจะเป็นรอยง่ายแต่ไม่ได้ส่งผลถึงคุณภาพของท่อ วาล์วที่ใช้งานกับท่ออลูมิเนียมมี 2 แบบคือ CGA 870 และ CGA 540 ซึ่งทั้ง 2 แบบจะมีคุณสมบัติในการใช้งานต่างกัน วาล์วแบบ 870 มักใช้กับท่อที่มีการเคลื่อนที่บ่อยๆ เช่นการใช้ออกซิเจนในรถฉุกเฉิน ส่วนวาล์ว 540 มักใช้กับการให้ออกซิเจนแก่ผู้ป่วยแบบต่อเนื่อง

คงจะพอเห็นข้อแตกต่างของท่อแต่ละประเภทนะครับ การเลือกใช้งานก็จะขึ้นอยู่กับคุณสมบัติต่างของท่อครับ เพราะฉะนั้นต้องระวังนะครับ เรื่องการใช้ท่อผิดประเภทจะเป็นเรื่องที่น่ากังวลที่สุด ซึ่งผิดประเภทในที่นี้ก็คือนำท่อบรรจุคาร์บอนไดออกไซด์ ไปบรรจุออกซิเจนหรือไนโตรเจน ซึ่งต้องระวังครับ เพราะพอระเบิดทีก็เป็นข่าวกันก็สะเทือนกันไปทั่ว แต่สักพักเราก็ลืมกัน เรามักจะอ้างเสมอเช่น ขับรถเกิดอุบัติเหตุเพราะเบรกมันไม่ดี เราก็จะอ้างอย่างเดียวกัน ท่อออกซิเจนระเบิดเพราะใช้ท่อคาร์บอนไดออกไซด์ แล้วทำไมคุณไม่ทำตามมาตรฐานที่เขากำหนดขึ้นล่ะจะได้ไม่มีปัญหาก่อนค่อยมาแก้ตัว ด้วยข้อแก้ตัวที่ไม่น่าให้อภัย

 

 
Copyright ? 2007 MedicOx. All rights reserved.